Ketika teknologi, sidang, dan keyakinan bertemu di warung kopi—kenapa yang sederhana justru jadi rumit?
Warung kopi pojok itu tidak pernah benar-benar sepi.
Sore itu, suara televisi yang menyiarkan sidang isbat bersaing dengan bunyi sendok yang beradu pelan di gelas kopi.
Yono duduk sambil memelototi kalender di tangannya. Keningnya berkerut seperti orang yang sedang menghitung sesuatu yang tak kunjung cocok.
“Pakde,” katanya pelan, “aku iki gumun. Wong mbulan wis ana neng kono saka mbiyen, ora tau pindah jadwal. Kok saben taun sing ribut malah wong-wonge?”
Satiran yang duduk di depannya tidak langsung menjawab. Ia melirik sekilas ke layar TV, lalu menyeruput kopinya.
“Lha kuwi jenenge usaha, No. Agama kuwi kudu pasti. Ora iso mung kira-kira. Negara kudu mutuske, ben ora dadi rame.”
Yono mengangguk setengah paham, tapi raut wajahnya belum sepenuhnya percaya.
Satirin, yang sejak tadi lebih banyak diam, menghembuskan asap rokoknya pelan.
“Sing nggawe rame kuwi dudu ketidakpastian, Ran,” ujarnya tenang.
“Tapi kebutuhan kanggo rumangsa paling bener.”
Yono menoleh cepat.
“Lho, tapi kan ilmunya beda-beda, Pakde?”
“Ilmu beda kuwi lumrah,” jawab Satirin.
“Sing ora lumrah kuwi nek beda dadi alasan ora iso lungguh sak meja.”
Dari pojokan, tanpa banyak gerak, Satirun ikut menyelipkan kalimat seperti orang yang tidak berniat ikut campur—tapi justru paling kena.
“Saiki wong-wong kuwi ngintip bulan,” katanya datar,
“nanging sing digoleki dudu wujude bulan… tapi pembenaran sing wis disiapke sakdurunge.”
Yono langsung nyengir kecut.
“Waduh… dadi wis mutuske dhisik, baru golek alesan?”
Satirun mengangkat bahu tipis.
“Mbulan mung dadi saksi. Dudu sing disidang.”
Satiran sedikit menghela napas, merasa perlu meluruskan.
“Tapi sidang isbat penting, Run. Kudu resmi.”
“Resmi kuwi perlu,” jawab Satirun santai,
“tapi nek luwih penting ketimbang manfaat, yo dadi tontonan. Rakyat entuk pengumuman, dudu ketenangan.”
Yono mengernyit lagi.
“Sing ora tenang kuwi sopo?”
Satirin menatap keluar warung, ke arah jalan yang mulai ramai.
“Sing masak, sing dodolan, sing nyiapke. Wong cilik kuwi ora butuh debat. Butuhe kepastian sing iso dipegang.”
Satiran masih belum menyerah.
“Nek kabeh disederhanakan, nanti dibilang ora ilmiah.”
Satirin tersenyum tipis.
“Ilmiah kuwi alat, Ran. Dudu tujuan. Nek alat nggawe wong tambah bingung, berarti sing nggunakke durung wicaksana.”
Sejenak hening. Hanya suara TV yang masih berisik dengan istilah-istilah yang terdengar semakin jauh dari meja warung itu.
Satirun lalu menutup pelan, seperti biasa.
“Mbulan kuwi ora tau telat,” katanya.
“Sing kerep telat kuwi kesepakatan manungsa.”
Yono menatap kalendernya lagi, lalu mengelus dada kecil.
“Berarti… sing kudu dibenerke dudu langite, tapi cara mikire?”
Satirin hanya mengangguk.
“Alon-alon kowe paham.”
Satirun menepuk meja pelan.
“Sing penting saiki…”
Yono langsung menoleh.
“Apa, Paklik?”
Satirun menunjuk gelas di depan Yono.
“Sesok poso opo ora, kopimu iki tetep kudu dibayar. Kuwi isbat paling nyata sing ora iso ditunda.”
Yono tertawa kecil, lalu menggaruk kepala.
“Iyo yo… sing paling pasti malah sing neng meja iki.”
Catatan Warung Kopi
Kadang kita terlalu sibuk memastikan langit tidak salah, sampai lupa memastikan sikap kita tidak ikut meleset.
Padahal bulan hampir tidak pernah keliru—yang sering goyah justru cara manusia menyepakati kebenaran.









